نوع مقاله : علمی - پژوهشی (روابط بین الملل)

نویسنده

• بهنام سرخیل

استادیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی رحمت‌الله‌علیه، قزوین

چکیده

در پی جنگ ۱۲ روزه ایران-رژیم صهیونیستی، ضرورت بازنگری در ابزارهای قدرت جمهوری اسلامی ایران در سیاست خارجی نمایان شد. مقاله با طرح این پرسش که «دیپلماسی اقتصادی ایران چگونه باید در چارچوب راهبرد سیاست خارجی پسا‌جنگ و با توجه به نقش فزاینده گروه بریکس بازتعریف شود؟»، به بررسی این فرضیه پرداخته که «دیپلماسی اقتصادی، با اتکا بر قدرت نرم، تدوین راهبرد ملی برای تعامل با بریکس، تمرکز بر مزیت‌های ژئواکونومیک و ایجاد نهاد هماهنگ‌کننده میان‌دستگاهی، می‌تواند نقش مؤثری در تقویت موقعیت بین‌المللی ایران، کاهش آسیب‌پذیری تحریمی و توسعه همکاری‌های چندجانبه ایفا کند.«

پژوهش با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بهره‌گیری از تحلیل کیفی مضمون‌محور با اتکا به اسناد سیاست‌گذاری (از جمله برنامه هفتم پیشرفت) و منابع داخلی و بین‌المللی صورت گرفته و الگویی سه‌بعدی (ساختاری، محتوایی و اجرایی) برای دیپلماسی اقتصادی ایران ارائه می‌دهد. یافته‌ها: عضویت فعال در بریکس فرصت‌هایی مانند تجارت غیردلاری، سرمایه‌گذاری و کاهش تحریم‌ها فراهم می‌سازد. نتیجه‌گیری: با درنظرداشت رفع چالش‌هایی مانند نبود راهبرد منسجم و ضعف زیرساخت‌ها، ضروری است که بازطراحی سیاست خارجی با تمرکز بر چندجانبه‌گرایی، قدرت نرم اقتصادی و تعامل با نهادهای نوظهور مانند بریکس صورت پذیرد تا بتوان ضمن ارتقای تاب‌آوری داخلی، نقشی فعال در نظم ژئواکونومیک منطقه‌ای و جهانی ایفا نمود.

کلیدواژه‌ها

• بازدارندگی اقتصادی
• بریکس
• دیپلماسی اقتصادی
• جمهوری اسلامی ایران
• جنگ ۱۲ روزه
• قدرت نرم

موضوعات

• روابط بین الملل

عنوان مقاله [English]

Revisiting Iran's Economic Diplomacy Strategy After the 12-Day War; Emphasis on BRICS Capabilities

نویسنده [English]

• Behnam Sarkheil

Assistant Professor of International Relations, Department of Political Science, Faculty of Social science, Imam Khomeini International University, Qazvin

چکیده [English]

Following the 12-day war between Iran and the Zionist regime, the need to review the power tools of the Islamic Republic of Iran in foreign policy became apparent. By posing the question, “How should Iran’s economic diplomacy be redefined within the framework of the post-war foreign policy strategy and considering the increasing role of the BRICS group?”, the article examines the main hypothesis that “economic diplomacy, by relying on soft power, formulating a national strategy for interaction with the BRICS, focusing on geoeconomic advantages, and establishing an inter-agency coordinating body, can play an effective role in strengthening Iran’s international position, reducing vulnerability to sanctions, and developing multilateral cooperation.” The research is conducted with a descriptive-analytical approach and relies on policy documents (including the Seventh Development Plan) and presents a three-dimensional model (structural, content, and implementation) for Iran’s desired economic diplomacy. The findings show that active membership in BRICS provides opportunities such as non-dollar trade, investment, and sanctions relief, but there are also challenges such as the lack of a coherent strategy and weak infrastructure. The conclusion emphasizes the need to redesign foreign policy with a focus on multilateralism, economic soft power, and engagement with emerging institutions such as BRICS, so that it can play an active role in the regional and global geoeconomic order while promoting domestic resilience.

کلیدواژه‌ها [English]

• BRICS
• Economic diplomacy
• Islamic Republic of Iran
• soft power