امکان‌سنجی بهره‌گیری از سیاست دلارزدایی در سازمان‌های بین‌المللی و منطقه‌ای در کاهش اثر تحریم‌ها بر جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : علمی - پژوهشی (روابط بین الملل)

نویسندگان
فاطمه محروق 1
ابوالقاسم شهریاری 2
1 استادیار روابط بین‌الملل، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، جمهوری اسلامی ایران .
2 استاد مدعو گروه علوم سیاسی، دانشگاه بجنورد، بجنورد، جمهوری اسلامی ایران.
10.30497/pkn.2024.245262.3105
چکیده
استفاده از دلار به‌عنوان ابزاری برای اعمال تحریم‌ سبب گرایش برخی کشورها به سیاست دلارزدایی دلار شده و همین سیاست به‌واسطه شرایط خاص ایران، به‌عنوان مسئله اصلی پژوهش حاضر مطرح شده است. دراین‌راستا سؤال اصلی پژوهش عبارت است از اینکه: سیاست دلارزدایی چقدر توانسته در کاهش تحریم‌ها بر جمهوری اسلامی ایران به‌کار آید؟ این پژوهش از رویکرد نظری منطقه­گرایی متداخل و روش‌های تحلیل روند و سری زمانی به‌عنوان روش پژوهش در سه سازمان شانگهای، بریکس و آسه‌آن به‌عنوان مطالعه موردی که دلارزدایی را به­مثابه ابزار دیپلماسی اقتصادی خود به‌کار گرفته‌اند، استفاده نموده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است ‌که هم‌زمان با به‌کارگیری سیاست دلارزدایی از سوی سه سازمان فوق، سطح مبادلات کشورهای عضو این سازمان‌ها با ایران تحت‌تأثیر تحریم‌های آمریکا و کم‌توجهی به بهره­گیری از این سیاست جدید از سال 2018 دچار رکود شده است. براین‌اساس، به‌کارگیری سیاست دلارزدایی به‌عنوان ابزاری در دیپلماسی اقتصادی ایران خواهد توانست تا ضمن رونق‌بخشی به تجارت بین‌المللی ایران، اهداف تحریم را با اختلال مواجه سازد.
کلیدواژه‌ها
آسه‌آن
بریکس
تحریم
جمهوری اسلامی ایران
دلارزدایی
دیپلماسی اقتصادی
شانگهای
منطقه‌گرایی متداخل
موضوعات

عنوان مقاله English

Feasibility of applying the De-dollarization policy in international and regional organizations and its effectiveness on I.R.Iran’s sanctions reduction

نویسندگان English

Fatemeh Mahrough 1
Abulghasem Shahriari 2
1 Assistant Professor of International Relation, Department of Political Science, Faculty of Law and Politics, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, I.R.Iran .
2 Visiting Professor, Department of Political Science, Bojnord University, Bojnord, I.R.Iran.
چکیده English

Using dollar as a tool to impose unilateral and international sanctions by the United States of America has caused some countries to adopt a de-dollarization policy in order to reduce their vulnerability. The present research has two goals: to investigate the existing trends of de-dollarization as an economic diplomacy in different parts of the world, and to assess the feasibility of the given above conditions for Iran's economic diplomacy in order to reduce the effect of sanctions. Therefore, article’s question is what the process of de-dollarization in international trade is. Moreover, with the beginning of the process of de-dollarization in the world politics, what possibility has it provided for Iran's economic diplomacy? This research has used the theoretical approach of nested regionalism and the techniques of trend and time series analysis as a research method in the three organizations of Shanghai, BRICS and ASEAN as a case study that applied de-dollarization as a tool of their economic diplomacy. The findings of the research indicate that simultaneously with the implementation of the de-dollarization policy by the above three organizations, the level of exchanges between the member countries of these organizations with Iran has stagnated since 2018 due to the unilateral sanctions of the United States of America and lack of attention to the use of this new policy. Therefore, using the de-dollarization policy as a tool in Iran's economic diplomacy will be able to disrupt the goals of sanctions while boosting Iran's international trade.

کلیدواژه‌ها English

I.R.Iran
ASEAN
BRICS
Economic diplomacy
De-Dollarization
Shanghai
Nested regionalism
Sanction
اسلامی، محسن ؛ نقدی، فرزانه(1395). «ابزار تحریم و سیاست خارجی آمریکا د رقبال ایران»، نشریه روابط خارجی. 8(4)،37-71.
آل کجباف، حسین؛ کریمی مهابادی، حسن؛ بابایی، مجتبی(1401). «تدبیر ایران و جامعه بین المللی علیه تحریم» ، نشریه سیاست های راهبردی و کلان. 10(40)،849-876.
پوراحمدی، حسین (1388). «دیپلماسی انرژی و منافع ملی جمهوری اسلامی ایران»، دانش سیاسی، 5 (2)، 5-40.
پورقصاب امیری، علی؛ علی نژاد دارسرا، محمدمهدی (1399). «تحریم های یکجانبه آمریکا و نقض آشکار حقوق بشر»، نشریه علوم انسانی اسلامی. 6 (23)،27-37.
جعفری، علی‌اکبر؛ بلباسی، میثم و اسفندیار، شهرام (1396). «منافع ملی و عضویت ایران در سازمان همکاری شانگهای»، دانش سیاسی، 13 (2)، 163-200.
ساجدی، امیر؛ قربانی شیخ‌نشین، ارسلان و بازگیر، محمدبشیر (1400). «تشدید تحریم‌های یک‌جانبه امریکا علیه جمهوری اسلامی ایران در زمان شیوع کووید-19»، دانش سیاسی، 17 (1)، 78-108.
سیمبر، رضا (1389). «سیاست‌خارجی آمریکا و تحریم‌های جدید علیه جمهوری اسلامی ایران»، دانش سیاسی، 6 (2)، 107-138.
شریعتی فیض‌آبادی، مهدی (1399). «آثار تحریم‌های اقتصادسیاسی ایالات‌متحده بر ورزش جمهوری اسلامی ایران»، دانش سیاسی، 16 (1)، 219-246.
صفوی ، سید یحیی؛ جعفری نور، محمد مهدی (1400). «عضویت دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری شانگهای و پیامدهای ژئوپلیتیکی، نظامی، سیاسی و اقتصادی آن بر موازنه قوا با ایالات متحده آمریکا»، نشریه مطالعات بنیادین و کاربردی جهان اسلام. 3(10)،55-81.
 
Acharya, A; Buzan, B (2019). The making of global international relations. Cambridge University Press.
Buldú, J. M; Pablo-Martí, F; Aguirre, J (2019). Taming out-of-equilibrium dynamics on interconnected networks. Nature communications, 10(1), 1-9.
Corbetta, R (2013). International relations are about relations! The power of networks in the study of international politics. International Studies Review, 15, 637-640. Retrieved from https://www.jstor.org/stable/24 033000.
D'Agostino, G; Scala, A. (Eds.) (2014). Networks of networks: the last frontier of complexity (Vol. 340). Berlin: Springer
Davis, Stuart. (2023). Sanctions as war: anti-imperialist perspectives on American geo-economic, Published by Hayamarket Books.
Degterev, D.A; Ramich, M.S; Tsvyk, A.V (2021). US-China: “Power Transition” and the Outlines of “Conflict Bipolarity”. Vestnik RUDN. International Relations, 21(2), 210-231.
Desai, Radhika and Hudson, Michael. (2021). Beyond the Dollar Creditocracy: A Geopolitical Economy, Valdai Papers, NO: 2021- 116.
Ghasemi, F. (2019). Complexity-Chaos Theory and War in International Relations, University of Tehran Press.
Gribina, Nico and Trushkin, Sergey. (2020). De dollarization as an Indicator of the Formation of National-Oriented Public Policy, Advances in Economics, Business and Management Research, 32 (128), 1085-1089.
Liu, Zongyuan Zoe and Papa, Mihaela. (2022). Can BRICS De-dollarize the Global Financial System?, University Printing House, Cambridge.
Mahrough, F. (2022). Multiplex Network Regionalism; a Theoretical Model for Iran's Multi-Neighborhood Foreign Policy. Geopolitics Quarterly, Volume: 19, No 2, summer 2023, PP 281-315. DOR: 20.1001.1.17354331.1402.19.70.12.5
Molodyko, Kirill. (2020). From Reserve Currencies to Reserves of Critical Goods: Designing a New BRICS International Currency, BRICS Law Journal, 7 (4), 67-84.
Singh, Ridipt. (2023). Russia, India, and China Alliance – Towards balancing the world order, Electronic Journal of Social and Strategic Studies, 3 (3), 328-350.
Slaughter, A.M (2017). The Chessboard and the web. Yale University Press.
Sutter, Karen and Nelson, Rebecca. (2021). De-Dollarization Efforts in China
https://www.bnnbloomberg.ca/de-dollarization-is-happening-at-a-stunning-pace-jen-says-1.1909109
https://wits.worldbank.org
دانش سیاسی
دوره 20، شماره 2 - شماره پیاپی 40
تالیف مقاله
مهر 1403
صفحه 541-570

  • تاریخ دریافت 16 مهر 1402
  • تاریخ بازنگری 02 مرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 02 مرداد 1403